
Kilo kaybı ameliyatlarından sonra çoğu insanın benimsemek zorunda olduğu yeni alışkanlık, her gün vitamin almaktır. “Gerçekte ne almam gerekir?” sorusunu cevaplarken ilk ve en önemli cevap şudur: “Doktorunuz ne öneriyorsa onu alın”...


Obezite tedavisinde bugün için en fazla tercih edilen yöntemlerden birisi (avrupa, avusturalya ve amerika) Laparoskopik Mide Bandı ameliyatıdır. Şuana kadar tüm dünyada yaklaşık 500.000’nin üzerinde hastaya uygulama yapıldığı tahmin edilmektedir. Bu ameliyatın uzun dönem sonuçları aşağıda detaylıca sunulmaktadır;
Favretti ve ark. tarafından (Laparoscopic adjustable gastric banding in 1,791 consecutive obese patients: 12-year results. Favretti F, Segato G, Ashton D et al. Obes Surg. 2007)1993 ve 2005 yılları arasında 1791 hastaya laparoskopik mide bandı ameliyatı uygulanmıştır. Hastaların %75.1’i kadın, %24.9’u erkek; ortlama yaş 38.7+10.9 yıl, ortalama ağırlık 127.7+24.3 kg, ortalama VKİ 46.2+7.7 kg/m2 tespitedilmiştir. Hastaların %91’i 12 yıl sure ile takip edilmiştir. Hastaların 125’ine öncelikle BioEnterics Intragastrik Balon (Mide Balonu) uygulaması yapılarak belli oranda kilo kaybı sağlandıktan sonar Mide Bandı uygulanmıştır. Ameliyata bağlı major komplikasyon oranı % 0.05-5.9, minor komplikasyon oranı % 0.5-11.2 dir. Hiç bir hastada ameliyata bağlı mortalite (ölüm) gelişmemiştir. Hastaların 10 yıllık takiplerinde kilo kaybı 101.4+27.1 kg (ortalama 26.3 kg), VKİ kaybı 37.7+9.1 kg/m2 (ortalama 8.5 kg/m2), fazla kilo kaybı yüzdesi %38.5+27.9 dir. Tip 2 diyabeti olan hastaların %36.2’sinde, hipertansiyonu olan hastaların %60.6’sında gerileme ve tedavi olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada yaşam beklentisi üzerine yapılan istatistiksal analizde Mide Bandı takılan hastalarda, takılmayanlara göre daha uzun süreli yaşam tespit edilmiştir.
Mittermair ve ark. (Results and Complications after Swedish Adjustable Gastric Banding-10 Years Experience.Mittermair RP, Obermüller S, Perathoner A et al. Obes Surg. 2009)yapmış oldukları değerlendirmede ise Laparoskopik Mide Bandı uygulanan 785 hastayı 10 yıl boyunca takip etme imkanı bulmuşlardır. Hastalar ilk 1 yıl içerisinde ortalama 26 kg kayıp gösterirken, 8. yılın sonunda bu kilo kaybı ortalama 40.5 kg olmuştur. Kaybedilen fazla kilo kaybı yüzdesi %65.5 olarak tespit edilmiştir. Hiç bir hastada ameliyata bağlı mortalite (ölüm) gelişmemiştir.
Sonuç olarak; Laparoskopik Mide Bandı ameliyatı uygulaması kolay, hastanede yatış süresi kısa ve uzun dönemde kalıcı kilo kaybı sağlayan bir yöntemdir. Bu uygulamada hasta uyumu son derece önemlidir, band ile ilgili bir problem gelişmediği taktirde bandın çıkartılması gerekmemektedir.
| Hasta Sayısı | İzlem | Fazla Kilo Kaybı Yüzdesi |
Favretti ve ark. | 1791 | 12 yıl | %38.5+27.9 |
Zehetner J ve ark. | 190 | 6 yıl | %50 |
Toouli J ve ark. | 481 | 5 yıl | %49.8 |
Miller K ve ark. | 158 | 4 yıl | %54.7 |
Zinzindohoue F ve ark. | 500 | 3 yıl | %54.8 |

Mide Balonu uygulaması obezite tedavisinde 2000’li yılların başlarından itibaren başarılı bir şekilde yaygın olarak uygulanmaya başlamış ve gittikçe popülerlik kazanan endoskopik bir yöntemdir.
Ancak bu uygulamanın bir cerrahi yöntem olmadığını (mide bandı, gastric bypass gibi) ve obezitenin geçici tedavisinde kullanıldığını bilmemiz gerekmektedir.
Peki kimlere uygulamalıyız ve başarıyı artırmak için neler yapmalıyız?
Bilimsel verileri incelediğimizde özellikle 2 temel alanda kullanımı önem kazanmaktadır;
1. Çok yüksek kilolu (süper morbid obez, VKİ>50 kg/m2) kişilerde, cerrahi tedavi öncesi ameliyat ve anestezi riskini düşürmek amacıyla,
2. Diyet, egzersiz, ilaç gibi tedavilere rağmen kilo kaybedemeyen veya kaybedip tekrar geri kilo alan ve aynı zamanda cerrahi tedavi sınırları içinde olmayan (yada cerrahi tedavi düşünmeyen), VKİ 27-35 kg/m2 arasında olan kişilerde kullanılmaktadır.
Yukarıdaki hasta grubunda uygulama verileri incelendiğinde elde edilen sonuçlar şu şekildedir;
VKİ>50 kg/m2 nin üzerindeki süper morbid obez hastalarda mide balonu uygulaması sonrasında mutlaka bir cerrahi prosedür ile kombine edilmesi önerilmektedir (Melissas et al. Obes Surg 2006).
Süper morbid obez hastalarda cerrahi tedaviye hazırlamak için kullanılan bir diğer prosedür Tüp Mide (sleeve gastrektomi) dir. Bu prosedür ile mide balonu uygulaması karşılaştırıldığında 6 ve 12 aylık takiplerde her iki yöntem arasında kilo kaybettirme de bir fark tespit edilmemiştir. Mide Balonunun teknik olarak uygulamasının kolay olması, riskinin düşük olması önemli bir avantaj olarak görülmektedir (Genco et al. Surg. Endosc. 2009).
Süper morbid obez hastalarda cerrahi tedavi öncesi uygulanan Mide Balonu, özellikle karaciğer hacminde önemli derecede volü küçülmesine neden olarak, daha sonra uygulanacak ameliyatın laparoskopik olarak yapılmasını kolaylaştırmaktadır (Frutos et al. Obes Surg 2007). Yine bu hasta grubunda özellikle mevcut yandaş hastalıkların (diyabet, hipertansiyon, uyku apne vd) gerilemesine neden olarak cerrahi tedavinin daha rahat olmasını sağlamaktadır (Genco et al. Obes Surg 2005).
VKİ<35 style="font: normal normal normal 11px/normal Verdana, sans-serif; color: rgb(51, 51, 51); font-weight: normal; ">2 olan kişilerde mide balonu uygulaması sonrasında elde edilen fazla kilo kaybı yüzdesi daha fazla görülmekte ve kaybedilen kilo daha kalıcı olmakta ve daha fazla oranda kaybedilen kilolar korunmaktadır(Genco et al. Int J Obes 2006).
Adölesan (yaş<18)> (Sallet et al. Obes Surg 2004).
Mide balonu uygulaması sonrasında bazı kişilerde istenilen oranda kilo kaybedilmediği bildirilmektedir. Bunun en önemli nedeni bu uygulamayı bir cerrahi prosedür gibi düşünüp, balonun tek başına kilo kaybettirmesi beklenmektedir. Bu uygulamada yüksek kalorili diyet son derece zararlıdır, mutlaka kalori kısıtlayıcı bir diyet (1000-1200 Kcal/gün) ile kombine dilmeli, bununla birlikte beslenme alışkanlığının değiştirilmesi hedeflenmelidir(Mathus-Vligen et al. Gastrointest Endosc 2005).
Doç. Dr. Halil Coşkun

Gastric Bypass (GB) ameliyatı sonrası mide hacmi küçüldüğü için hastaların daha çabuk doyup daha az yemek yediği bilinen bir gerçektir. GB’nin başarılı olmasının sebebi olarak en sık söz edilen iki mekanizma;
1. Malabsorpsiyon (gıda emiliminin azalması) 2. Dumping sendromu dur.
Klinik açıdan önem taşıyan ve dışkıdaki yağ miktarının artması ile karakterize olan Malabsorpsiyon, standart GB sonrası görülmemektedir. Dumping sendromu (bulantı, şişkinlik, kolik tarzı ağrı, ishal, baş dönmesi , terleme ve çarpıntı) tipik olarak yüksek karbohidratlı yemekler sonrası bazı hastalarda görülmektedir. Bu oluşan etkilerden dolayı bu sendrom hastalarda şeker gibi şişmanlatıcı yiyeceklere karşı negatif bir yaklaşım oluşturmaktadır.
GB sonrası gelişen Ghrelin sekresyonundaki bozulmanın iştahsızlık gelişiminde etkili olabileceği belirtilmektedir. Ghrelin enterik bir peptit olup bilinen ve dolaşıma katılan tek oreksijinen dir (iştah açıcı). Endojen seviyeleri yemek öncesi artıp, yemek sonrası azalmaktadır. Ghrelin genel olarak mideden ve az bir kısım da duodenumdan üretilir. Bu iki bölgede GB sonrası bypass edilir. Yenilen yemek Ghrelin salgılanmasındaki başlıca tetikleyici olduğu için ve bu yemeğin GB sonrası mide ve duodenuma temas edemiyor olması bu ameliyatın Ghrelin salgılanmasını bozduğu hipotezinin doğruluğunu kuvetlendirmektedir. 24 saatlik Ghrelin düzeylerinin araştırıldığı bir çalışmada; 1.5 sene önce GB yapılan hastaların değerlerinde, zayıf hastalara oranla %77 oranında azalma ve obez kontrol grubuna göre %72 oranında daha az salgılandığı görülmüştür.
Gastrik Bypass’ın Anti-Diyabetik Etkileri
GB tarafından en dramatik şekilde iyileşme gösteren obeziteye ilişkin yandaş hastalık Tip 2 Diabetes Mellitus’dur (DM). Diyabet hastalarının %82-98 oranında hastalıklarının tam olarak iyileşme gösterdiği belirtilmiştir. Yaklaşık 5.5 yıl süren, bozulmuş glukoz toleransı olan obez hastaların prospektif bir çalışmasında, obezite ameliyatlarının diyabetin ilerleme oranını 30 kattan fazla azaltığı gösterilmiştir. Böylece, GB geleneksel olarak progresif ve amansız bir hastalık olarak kabul edilen diyabeti tersine çevirmekte büyük ölçüde efektif olduğu görülmüştür.
GB ameliyatı sonrası önemli derecede kilo veren hastaların Adiponektin seviyelerinde ve kas insülin-reseptör konsantrasyonunda artış, buna ek olarak da lipidler ve yağlı acyl-Coenzim A moleküllerde azalma (insülin direncini neden olan moleküller) gösterilmiştir. GB indüklenmiş kilo kaybından sonra, minimal modellemeyle ölçülen insülin duyarlılığını yaklaşık 4-5 kata kadar artmıştır. Diyabetin azalması insülin duyarlılığında artış etkisi iyi bilinen kilo kaybına bağlanabilir, böylece glikoz toksisitesi ve lipotoksisitesi azaltılır ve hücre fonksiyonu iyileştirilir.
GB’nin insulin salgılanması etkisini düzeltmesinden sonra barsak hormonlarında olumlu değişiklikler oluşturur. Ghrelin ameliyat sonrası azalma ihtimali olan bir hormondur, Ghrelin’nin uyarılması insanlarda Ghreline bağlı indüklenmiş hiperglisemi yaratmasına rağmen, insülin seviyelerini bastırır. Glukagon Like Peptide-1 (GLP-1) hormonu ve Glukoz Bağımlı İnsülinotropik Peptide (GIP) enteral besinlere karşın insülin sekrasyonunu stimule eden klasik incretinlerdir. GB sonrası, mideye inen besinler, üstbarsağın bir bölümünü atlayarak son barsağa daha kolayca ulaşır. GB sonrası son barsaktan besinlerin daha büyük postprandiyal bolusu GLP-1 seviyelerini yükseltmektedir. Peptide YY (PYY) insanlarda yemek yemeyi ve vucut ağırlığını azaltığı gösterilmiştir. Bu da bir son barsak hormonu olduğu için, seviyeleri, GB den sonra, özellikle yemek yenildikten sonra artmaktadır ve buda kilo kaybına yardımcı olduğu düşünülmektedir.
Özetle; GB sonrası kilo kaybına ve iyileştirilmiş glukoz toleransını açıklayabilen mekanizmalar;
1. Erken doyma, küçük yemek porsiyonlarına ve negative şartlandırmaya sebep veren mide hacim küçülmesi 2. Tam olarak belirlenemeyen mekanizmalardan dolayı, Ghrelin sekresyonunun bozulması ve hafif malabsorsiyon yaratan üst barsağın bypassı 3. PYY ve GLP-1’nin salınımının artması ve besinlerin alt barsağa ulaşımının hızlandırılması 4. Konsantre karbohidratların alınmasından dolayı Dumping sendromunun oluşumu bazı insanlardaki kilo kaybına katkıda bulunur.

Obezite günümüzde tüm dünyada global bir epidemi halini almıştır. Obez insanların bazen insan üstü gayretine rağmen hızla yayılmaya devam etmektedir. Bu kişilerin gayreti fizyolojik mekanizmalar tarafından engellenmektedir. Her kişiye ait genetik olarak tanımlanan ve yağ dokunun miktarını belirleyen yağ doku kontrol merkezi vardır. Bu merkez vucut yağ oranından azalma olduğunda devreye girip iştah ve enerji harcaması üzerinde değişiklikler yapar ve bu sonuçta kilo kaybını engeller. Bu merkezin insanların açlık dönemlerinde kişiyi açlığa karşı korumak için geliştiği düşünülmektedir.
Bu vucut ağırlığını düzenleme sistemi, enerji dengesi nedeniyle cerrahi olmayan yöntemlerle uzun dönem kilo kaybı sağlayabilmeksi neredeyse imkansızdır. Diyet, egzersiz ve obezite ilaçlarıyla en fazla vucut ağırlığının %5-10’u arasında kilo vermek mümkündür ve bu yaklaşım bırakıldığında tekrar geri kilo alınımı nerdeyse kuraldır. Ancak önemle belirtilmesi gereken bir konu, küçük miktarlarda kilo verilmesi dahi obeziteye ait yandaş hastalıkların düzelmesinde verilen kilonun orana bağlı olmaksızın yardımcı olmaktadır. Yinede daha fazla kilo verilmesi ve bunun uzun sürede geri alınmaması bu yandaş hastalıkların düzelmesinde daha çok yardımcı olmaktadır ve bu hastalarda uzun dönemde oluşan psikolojik baskının ortadan kalkmasını sağlamaktadır.
Günümüzde uzun süreli kilo kaybı oluşturmanın en etkili yöntemi cerrahi tedavilerdir. Bu uygulamalarla vucüt ağırlığı ortalama %35-45 arasında azaltılıp, en az 10-15 yıl böyle kalmasına neden olmaktadır. Cerrahi sonrası kilo kaybı, obeziteye ait bugüne kadar belirlenmiş tüm yandaş hastalıkların azalmasına neden olur. Bunlar içinde şeker hastalığı (Tip 2 diyabet), hipertansiyon, dislipidemiler, alkole bağımlı olmayan karaciğer yağlanması, uyku apnesi, kalp hastalıkları, reflü özofajit, artrit, infertilite (kısırlık), stres inkontinans ve bacaklarda venöz staza bağlı ülserlerdir.
Net sonuç; yaşam kalitesinde artma ve ölüm riskinde azalmadır. Bir gerçek var ki obezite cerrahi bir girişimdir ve beraberinde komplikasyonlar taşır, ancak bu riskler obezitenin risklerinin yanında oldukça düşük düzeydedir. Aynı zamanda son yıllarda obezite cerrahisinin çok daha güvenli bir şekilde yapıldığı bilinmektedir.
Doç. Dr. Halil Coşkun
JAMA’DA YER ALAN LAGB (Laparoskopik Ayarlanabilir Gastric Bandlama) ÇALIŞMASI İLE İLGİLİ ASMBS (American Society for Metabolic & Bariatric Surgery) BİLDİRİSİ
